minerały w diecie

Zapotrzebowanie na składniki mineralne w ciąży

CIĄŻA I PORÓD

Składniki mineralne, podobnie jak witaminy, pełnią różne funkcje w organizmie człowieka. Dostarczenie ich w odpowiednich ilościach jest koniecznością, jeśli chcemy być zdrowi. 

W okresie ciąży obserwuje się zmienione zapotrzebowanie na niektóre składniki, w porównaniu do zapotrzebowania kobiet nie będących w ciąży. 

W okresie ciąży wszystkie składniki mineralne są ważne i potrzebne dla prawidłowego rozwoju dziecka, jednak o kilku z nich należy wiedzieć więcej. Podstawowe składniki mineralne, które zostaną opisane to: żelazo, jod, wapń i magnez.

Żelazo

Bierze bezpośredni udział w produkcji hemoglobiny (barwnik czerwonych krwinek, odpowiedzialny za transport tlenu), oraz procesach odpornościowych. Zapotrzebowanie na żelazo w ciąży wzrasta niemal dwukrotnie. Co więcej, najlepiej przyswajalna forma tego składnika, znajduje się w produktach zwierzęcych:

  • mięso, 
  • drób,
  • wędliny,
  • jaja,
  • ryby,

dlatego odradza się kobietom stosowanie diety wegetariańskiej czy wegańskiej w okresie ciąży. 

W produktach roślinnych żelazo znajduje się w: 

  • burakach, 
  • natce pietruszki,
  • roślinach strączkowych,
  • szpinaku. 

Forma żelaza występująca w produktach roślinnych jest znacznie słabiej wchłaniana, niż ta w produktach zwierzęcych. Wchłanianie żelaza do organizmu hamuje picie dużej ilości czarnej herbaty, czy spożywanie produktów bogatych w wapń. 

Witamina C natomiast poprawia jego przyswajalność, dlatego też produktu bogate w żelazo (mięso, jaja) dobrze jest łączyć z warzywami i owocami. Należy uważać na niedobór żelaza. Może grozić on porodem przedwczesnym czy też urodzeniem dziecka z niską masą urodzeniową. 

Jod

Przede wszystkim bierze udział w produkcji hormonów tarczycy. Hormony te biorą z kolei udział w rozwoju układu nerwowego. Jego niedobór w ciąży może powodować wady wrodzone, zaburzenia w rozwoju psychomotorycznym, ADHD, jak również poronienie czy poród przedwczesny. 

Jak widać, jest to bardzo ważny pierwiastek dla prawidłowego przebiegu ciąży. Zapotrzebowanie na jod wzrasta głównie w pierwszym trymestrze. Kobiety planujące ciążę, powinny zadbać o odpowiedni poziom tego pierwiastka już na etapie starań, aby w początkowym etapie ciąży nie dochodziło do niedoborów. Znaleźć go można w:

  • rybach morskich, 
  • soli kuchennej,
  • niektórych wodach mineralnych.

O zapotrzebowaniu na jod w czasie ciąży i karmienia dziecka przeczytacie tu

Wapń

Wapń jest składnikiem kości, a jego niedobór powoduje osteopenię i osteoporozę. Zapotrzebowanie na wapń rośnie w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Wapń reguluje też poziom ciśnienia tętniczego. Podobnie jak żelazo, wapń jest podatny na wpływ innych substancji. Obecność w diecie witaminy D, laktozy, kwasów organicznych, czy oligosacharydów zwiększa wchłanianie wapnia, natomiast nadmierne spożycie mięsa, soli czy kawy powoduje utratę wapnia. Jego główne źródła to: 

  • mleko i jego przetwory,
  • jaja, 
  • ryby o jadalnym szkielecie, 
  • migdały, 
  • orzechy, 
  • brokuły, 
  • fasola. 

Magnez

Magnez w organizmie odpowiada między innymi za przewodnictwo nerwowo – mięśniowe. Ma to wpływ na utrzymanie odpowiedniego poziomu ciśnienia krwi. Jak wiadomo, objętość krwi w organizmie kobiety wzrasta niemal dwukrotnie w okresie ciąży, dlatego tak ważny jest poziom magnezu we krwi. Odpowiedni poziom tego pierwiastka we krwi wspomaga też wchłanianie wapnia, o którym pisałyśmy wyżej. Magnez znaleźć można w: 

  • orzechach, 
  • kiełkach, 
  • roślinach strączkowych, 
  • produktach zbożowych, 
  • bananach,
  • kakao. 

Zapotrzebowanie na magnez znacznie wzrasta w czasie ciąży. Nie zawsze udaje się dostarczyć go w odpowiednich ilościach do organizmu dlatego wielu lekarzy decyduje się włączyć suplementację.

O zapotrzebowaniu na witaminy przeczytajcie w poprzednim artykule.

Milena Żebrowska – inżynier żywienia człowieka i oceny żywności.

Źródła:  

  1. Praca zbiorowa: Zasady suplementacji i leczenia witamina D – Nowelizacja 2018r. Postępy Neonatologii 2018, 24(1)
  2. Cichocka A., Szostak-Węgierek D.: Żywienie kobiet w ciąży. Wydawnictwo lekarskie PZWL
  3. Stanowisko  Zespołu Ekspertów  Polskiego Towarzystwa  Ginekologicznego w zakresie  suplementacji witamin i mikroelementów  podczas ciąży, ,,Ginekologia Polska” 2011, 82, s. 550‒553.
  4. Milanovic B.: Witamina E – co kryje świat tokoferoli? Świat przemysłu farmaceutycznego 3/2016, str. 112- 116. 
  5. Piekarska M., Tuźnik A., Dobosz A.: Witaminy w pigułce: Witamina A. Instytut Jakości. 
  6. Cieślik E., Kościej A.: Kwas foliowy – występowanie i znaczenie. Probl Hig Epidemiol  2012, 93(1): 1-7
  7. Jarosz M., Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, 2012.
  8. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum Fundacji “Mlekiem Mamy”.