Rak a karmienie piersią

Karmienie piersią jest jedną z najprostszych i darmowych metod ochronnych przed zachorowaniem na raka piersi. Badania wykazują, że nawet stosunkowo krótki okres karmienia piersią daje pewną ochronę. Dlatego specjaliści doradzają każdej młodej matce karmienie piersią choćby przez okres kilku tygodni, celem zmniejszenia ryzyka na zachorowanie na raka piersi w przyszłości.  

Co jednak w przypadku kiedy matka dowiaduje się o zachorowaniu w trakcie ciąży lub tuż po niej? Czy karmienie piersią w przebiegu rozwijającej się choroby nowotworowej jest możliwe? Czy istnieją medyczne przeciwwskazania do karmienia z rakiem piersi? Czy zdrowie dziecka może na tym ucierpieć? Postaramy się pokrótce odpowiedzieć na te pytania.

Ciąża a rak

W celu wczesnego wykrywania ognisk nowotworowych lekarze mają za zadanie zachęcać kobiety do samodzielnego badania piersi zarówno przed ciążą, w trakcie jej trwania, jak i po porodzie. Powinni zalecać korzystanie z badań typu USG i mammografia oraz kierować do dalszej diagnostyki ewentualnie znalezionych ognisk choroby. Przerwanie ciąży podczas powyższych badań nie jest konieczne. Jednak po rozpoznaniu należy podejść do problemu wielodyscyplinarnie. Grupa ekspertów ma obowiązek poinformować położnicę o wpływie proponowanej terapii (zabieg chirurgiczny, radio-, chemio- terapia) na płód i rokowania matki. Należy również poinformować ją o możliwości przerwania ciąży, ale i o tym czy rokowania zmienią się w wyniku jej przerwania. W trzecim trymestrze ciąży trzeba rozważyć ryzyko i zalety wczesnego porodu w porównaniu z kontynuacją ciąży i jednoczesnym leczeniem.

Kobiety leczone na raka piersi i chcące zajść w ciążę powinny być poinformowane o takiej możliwości. Ponieważ większość nawrotów choroby pojawia się w ciągu dwóch lat po pierworodnej diagnozie, zaleca się odroczenie ciąży na trzy lata. Natomiast przed podjęciem próby zajścia w ciążę, zaleca się pełną kontrolę onkologiczną. Nie ma dowodów na to, że karmienie piersią niesie ryzyko ponownego zachorowania na raka piersi, a kobiety z usuniętym guzem powinny być zachęcane do karmienia piersią swoich dzieci. [1]

Diagnoza to nie wyrok

Gdy kobieta dowie się o chorobie, nachodzi ją wiele pytań: Dlaczego ja? Kiedy będę zdrowa? Jak dalej żyć? Matki i żony dodatkowo martwią się losem swoich rodzin i dzieci. Te karmiące, zastanawiają się, czy i jak wyżywić podczas choroby małe dziecko.

Do postawienia prawidłowej diagnozy niezbędna jest odpowiednia diagnostyka. Badania typu USG piersi, mammografia, czy badania markerów nowotworowych z pobranej krwi, nie są przeszkodą w karmieniu. Również poddanie się diagnostycznej biopsji lub nawet poważniejszym zabiegom nie wyklucza podania dziecku piersi.

Matki obawiają się, że dziecko może zarazić się chorobą poprzez karmienie. Jest to nieprawda. Rak nie oznacza konieczności odstawienia dziecka od piersi. Jeśli matka chce karmić swoje dziecko podczas leczenia, musi poinformować o tym swojego lekarza i zastosować się do jego zaleceń. Niestety istnieją pewne kuracje, które mogą zmniejszyć zdolność kobiet do produkcji mleka (spadek laktacji) lub zmienić jego smak i skład (spadek jakości pokarmu).

Często leczenie raka piersi polega na podaniu chemioterapii (cytostatyki) i innych związków radioaktywnych. Podczas stosowania ww. środków matka będzie zmuszona do zrezygnowania z karmienia, dopóki związki te nie znikną całkowicie z jej organizmu. Niektóre z nich utrzymują się w ciele przez długie tygodnie, a nawet miesiące od chwili podania. Cytostatyki to bardzo toksyczne medykamenty, które z łatwością przenikają do mleka matki. W najmniejszych ilościach mogą szkodzić zdrowiu i prawidłowemu rozwojowi dziecka.

Jeśli w wypadku przyjmowania chemioterapii matka zdecyduje się na utrzymanie laktacji, konieczna będzie praca z laktatorem. Odciągnięty podczas leczenia pokarm powinna wylewać, dopóki lekarz nie pozwoli powrócić do jego podawania. Należy pamiętać również o alternatywnych metodach karmienia dziecka, aby nie zaburzyć jego odruchu ssania w trakcie trwania leczenia mamy. Powrót do bezpośredniego karmienia z piersi po leczeniu  jest możliwy.

Karmienie po raku

Kobiety, które w przeszłości były leczone na raka piersi nie powinny rezygnować z karmienia piersią swoich dzieci

– zgodnie mówili lekarze na 35. Kongresie Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.

Lekarze z Europejskiego Instytutu Onkologii w Mediolanie przeprowadzili badania dowodzące, że karmienie piersią nie zagraża kobietom leczonym wcześniej na raka piersi lub ich dzieciom. Naukowcy zaobserwowali również, że znaczący wpływ na jakość i długość laktacji ma zastosowana metoda leczenia chirurgicznego. Kobiety, które przeszły zabieg oszczędzający pierś mają większe szanse na powodzenie w laktacji od tych po całkowitej mastektomii.

Dalsze badania wykazują, jak dużą rolę ogrywa poradnictwo laktacyjne w trakcie i po leczeniu raka. Ponad 50 % badanych  kobiet nie karmiło piersią po leczeniu raka piersi, w wyniku błędnej porady uzyskanej od swojego lekarza. Wszystkie badane kobiety zgodnie przyznały, iż karmienie leczoną piersią jest utrudnione (ale nie niemożliwe), ze względu na zaszłe zmiany w jej strukturze i zmniejszoną produkcję mleka. [2,3]

Grupa kanadyjskich lekarzy przeprowadziła inne badania, chcąc opracować nowe wytyczne, pomagające lekarzom prawidłowo doradzać swoim ciężarnym i karmiącym pacjentkom. Badano: wpływ ciąży i laktacji na ryzyko zachorowania na raka piersi, określano ryzyko nawrotu raka piersi w wystąpieniu kolejnych ciąż oraz wpływ karmienia piersią na prognozę rokowniczą kobiet z rakiem piersi. [1]

Najważniejszym z wniosków wyciągniętych z ww. badań, jest fakt, że ryzyko raka piersi u kobiet w wieku przedmenopauzalnym spada wraz z laktacją, a działanie ochronne wzrasta wraz z przedłużonym okresem karmienie piersią.

Reakcja piersi na raka

W wyniku leczenia nowotworu piersi zmieniają swoją wielkość (operacja oszczędzająca, bądź całkowita amputacja), kształt i strukturę. Po lub w trakcie radioterapii mogą częściej występować uszkodzenia w tkance gruczołowej mleka. Co za tym idzie, chora pierś może po pierwsze produkować mniej mleka, po drugie w piersi mogą zachodzić zmiany patologiczne. Częstsze występowanie trudności w opróżnianiu piersi z mleka doprowadza do występowania zastojów pokarmu. Jednak należy pamiętać, że sama radioterapia nie jest przeciwwskazaniem do przerwania karmienia, ponieważ promieniowanie nie uszkadza mleka matki. [4]

Niezależnie od rodzaju przebytego leczenia choroby nowotworowej, kobiety powinny częściej niż zwykle planować wizyty kontrolne u onkologa. Należy pamiętać, że pojawiające się nieprawidłowości w przebiegu laktacji typu: zatkanie przewodu mlecznego, stan zapalny czy ropień, za każdym razem wymaga różnicowania z ewentualnym nawrotem choroby gruczołu sutkowego.

Podsumowanie

Kobiety zarówno przed, w trakcie, jak i po ciąży powinny dbać o prawidłową profilaktykę raka piersi. Wykonywać samobadanie piersi i uczęszczać na badania przesiewowe. Kobiety winny być edukowane i wspierane przez lekarzy w zakresie laktacji w pełnym zdrowiu, jak i w chorobie. Kobiety chcące karmić piersią podczas badań diagnostycznych, inwazyjnych i różnych metod leczenia należy informować o takiej możliwości. Kobiety, które w wyniku przechodzącej terapii nie mogą karmić piersią, powinny być wyedukowane w kierunku utrzymania prawidłowej laktacji (przy pomocy odciągacza pokarmu) celem możliwości powrotu do karmienia po zakończonym leczeniu.

MR

Źródła:

  1. “Breast cancer, pregnancy, and breastfeeding”, M. Helewa, P. Levesque, D. Provencher, R.H. Lea, V. Rosolowich, H.M. Shapiro, Breast Disease Committee, Executive Committee and Council, Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada, J Obstet Gynaecol Can. 2002 Feb;24(2):164-80; quiz 181-4.
  2. “Karmienie piersią bezpieczne dla kobiet po terapii raka piersi”, PAP – Nauka w Polsce.
  3. “Breast-feeding after breast cancer: if you wish, madam”, H.A. Azim Jr, G. Bellettini, S. Gelber, F.A. Peccatori, Breast Cancer Research and Treatment, 2009; 114: 7–12.
  4. “Quick Reference for the Lactation Professional”, J. Lures, Sudbury, Jones and Bartlett Publishers, 2009.
  5. „Mamie na ratunek. Karmienie piersią”, Suzanne Fredregill, Wydawnictwo Helion, 2010.
  6. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum Mlekiem Mamy.

Fundacja "Mlekiem Mamy" wspiera w karmieniu naturalnym. Jeżeli karmienie piersią okazuje się niemożliwe, pokazujemy, że można karmić piersią inaczej (KPI), tj. odciągniętym mlekiem i podawać je w inny sposób. Edukujemy w zakresie tzw. świadomego rodzicielstwa i zdrowego stylu życia już od pierwszych chwil dziecka. Prowadzimy również działalność odpłatną w zakresie wsparcia okołoporodowego.