Kontakt STS w sytuacjach szczególnych

ROZWÓJ DZIECKA, SYTUACJE SZCZEGÓLNE

W sytuacjach szczególnych kontakt skóra do skóry, nazywany skin to skin (STS) może okazać się niemożliwy, bądź zostaje ograniczony do minimum, choć nie zawsze są ku temu podstawy. Takimi przypadkami mogą być poród mnogi, bądź przez cięcie cesarskie. Zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Matki i Dziecka Ministerstwa Zdrowia (…) określony w cz. XII Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2012 r. (Dz.U/2012 poz. 1100) w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem obszar opieki nad noworodkiem odnosi się do każdego noworodka, bowiem przebieg ciąży, jak również porodu nie przesądza o stanie zdrowia noworodka, jakkolwiek może wpłynąć na jego stan.

Poród przez cięcie cesarskie

Dawniej kobiety, które urodziły dziecko przez ciecie cesarskie były od nich oddzielane, co miało niekorzystny wpływ na laktację. Uznano, że cięcie cesarskie oraz brak kontaktu matki z dzieckiem są istotnymi czynnikami mającymi niekorzystny wpływ na rozpoczęcie karmienia piersią oraz na wskaźniki wyłącznego karmienia naturalnego.

Aktualnie, zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia po cięciu cesarskim w znieczuleniu przewodowym kontakt skóry do skóry powinien odbyć się na zasadach ogólnych, czyli jeszcze na sali operacyjnej i później kontynuowany na sali pooperacyjnej, aż do zakończenia pierwszego karmienia, czyli nie krócej niż 1 godzinę.

Cięcie w znieczuleniu ogólnym

Natomiast po cięciu cesarskim w znieczuleniu ogólnym kontakt skóra do skóry należy rozpocząć tak szybko, jak jest to możliwe, optymalnie przed upływem dwóch godzin od porodu. Matka powinna być zdolna do nawiązania świadomego kontaktu z dzieckiem. Pierwszy kontakt może okazać się niemożliwy jeśli zaistnieją przeciwwskazania medyczne występujące po stronie matki lub dziecka. Środki przeciwbólowe, które może otrzymywać matka nie stanowią zagrożenia dla zdrowia dziecka.

Personel medyczny powinien zapewnić matce pomoc w zainicjowaniu pierwszego kontaktu i przystawieniu dziecka do piersi, aby odbyło się pierwsze karmienie. W takiej sytuacji może również okazać się niezbędna pomoc osoby bliskiej, która może odegrać bardzo ważna rolę układając dziecko na matce i przytrzymując je w czasie kontaktu i pierwszego karmienia.

Kangurowanie przez ojca dziecka

Jeśli kontakt matki z dzieckiem jest niemożliwy, wówczas dziecko może kangurować ojciec lub inny członek rodziny. Kontakt ciało do ciała matki z dzieckiem ma bardzo duże znaczenie między innymi dla macierzyństwa i laktacji, dlatego też należy do niego dążyć niezwłocznie po wykluczeniu przeszkody. Z uwagi na ranę pooperacyjną, możliwy ból brzucha należy wybierać pozycje do karmienia takie, które będą wygodne i nie spowodują dyskomfortu w okolicy blizny po cięciu, np. na leżąco, spod pachy.

Poniżej prezentujemy filmy z zasobów YouTube pokazujące pierwszy kontakt dziecka z matką bezpośrednio po porodzie CC oraz kangurowanie przez ojca:

W wielu szpitalach niestety nadal dzieci są oddzielane od matek, matkom “pozwala się” odpoczywać, czy kobiety same  rezygnują z pierwszego kontaktu z dzieckiem lub z karmienia piersią, nie zawsze zdając sobie sprawę jak istotne ma ono znaczenie i że przynosi olbrzymie korzyści zarówno dla niej samej, jak i dziecka.

Poród mnogi

Jeśli poród bliźniaczy przebiega bez komplikacji i nie zaistnieją przeciwwskazania do rozpoczęcia wczesnego kontaktu, wówczas po urodzeniu się pierwszego dziecka można je położyć na matce. W momencie porodu kolejnego dziecka, pierwsze należy przekazać ojcu bądź odłożyć. Po narodzinach drugiego dziecka bliźnięta można razem położyć na klatce piersiowej matki, ciepło je okrywając.

Należy asystować matce, pomagając jej utrzymać prawidłowo dzieci. Ssanie piersi może przejąć bardziej aktywny bliźniak. Jeśli matka wieloraczków otrzyma odpowiednią pomoc i wsparcie, to poród mnogi nie będzie miał wpływu na jakość pierwszego kontaktu na sali porodowej lub pooperacyjnej.

Ciąża mnoga może być jednak zagrożona cięciem cesarskim bądź porodem wcześniaczym. Porody takie stanowią szczególną sytuację medyczną, a tok postępowania zależy od okoliczności, stanu zdrowia każdego z dzieci oraz matki.

Komplikacje porodowe

Możliwość wystąpienia dodatkowych komplikacji związanych z cięciem cesarskim, porodem mnogim lub wcześniactwem mogą niestety uniemożliwić wczesny kontakt STS oraz utrudnić początek karmienia piersią. W takich przypadkach może okazać się niezbędna pomoc certyfikowanego doradcy laktacyjnego oraz wsparcie partnera lub bliskich osób. Trudne sytuacje często wymagają podjęcia dodatkowych działań przez matkę i ojca dziecka takich jak: stymulacja laktacji, pomoc matce oraz kangurowanie dzieci – o ile nie ma przeciwwskazań medycznych, itd.

Źródła:

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2012 r. (Dz.U/2012 poz. 1100) w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.
  2. Odpowiedź z Departamentu Matki i Dziecka Ministerstwa Zdrowia skierowana do Fundacji Rodzić po Ludzku, ldz. MZ-MD-L-077-7/JC/14.
  3. „Najważniejsza chwila w życiu” , Fundacji Rodzić po Ludzku.
  4. „Po prostu piersią” Gill Rapley, Tracy Murkett.
  5. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum prywatnego udostępnione Fundacji “Mlekiem Mamy”.