Dlaczego mleko mamy jest słone?

zastój pokarmu

Czy wiesz, że mleko mamy jest czasami słone? Kiedy myślisz o mleku kobiecym, to prawdopodobnie pierwsze z czym się kojarzy, to jego słodki smak. Dzieci rodzą się z preferencją do smaku słodkiego i właśnie taki jest pokarm matki. Istnieją jednak sytuacje, kiedy mleko zmienia swój smak. Mają na to wpływ niektóre produkty, przyprawy, ale również stan fizjologiczny matki (np. ciąża), czy etap laktacji. 

Kiedy mleko jest słone?

Słony smak mleka pojawia się w kilku, dość powszechnych, sytuacjach:

  • w czasie ciąży matki karmiącej,
  • podczas miesiączki,
  • przy zastoju pokarmu,
  • w czasie zapalenie piersi (infekcja piersi
  • w procesie odstawienia się dziecka od piersi,
  • przy zmniejszeniu liczby sesji z laktatorem.

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o smakach mleka kobiecego. 

Pięć smaków

Człowiek rozpoznaje pięć podstawowych smaków:

  • słodki,
  • kwaśny, 
  • słony, 
  • gorzki,
  • umami.

Umami, to delikatny, trudny do opisania smak, który łączy w sobie cechy wszystkich 4 podstawowych smaków. Źródłem tego smaku jest kwas glutaminowy i rybonukleotydy. Znajduje się między innymi w zielonym groszku, kukurydzy, pomidorkach cherry, grzybach.

Dlaczego mleko jest słone?

Naturalny smak umami występuje w pierwszym pokarmie człowieka – mleku matki. Umami i słony smak występują między innymi w mleku z piersi ze stanem zapalnym. Odpowiedzialny za słony smak jest wzrost zawartości sodu, chlorków oraz obniżone stężenie laktozy.

Przeprowadzane badania mleka kobiecego dowodzą, że bardziej słone jest mleko dla dzieci urodzonych przedwcześnie niż donoszonych. 

Badania pokazują też, że zarówno w przypadku dzieci urodzonych o czasie, jak i wcześniaków zawartość sodu w mleku kobiecym gwałtownie spada przez pierwsze 3 dni, a następnie wolniej. Po pierwszym tygodniu dzienne wahania stężenia sodu w mleku matki są minimalne. Nie ma różnicy w zawartości sodu w mleku przed karmieniem, po karmieniu. Nie ma też różnicy w zawartości sodu w obu piersiach.

Słone mleko a depresja poporodowa

Mniej znaną przyczyną słonego mleka jest choroba matki. Okazuje się, że matki z depresją i lękiem poporodowym również produkują słone mleko. W jednym z badań wzięło udział 150 matek noworodków w wieku 8 – 15 dni, karmionych wyłącznie piersią. Po wypełnieniu ankiety pobrano od nich próbki mleka do pomiaru poziomu sodu (Na) i potasu (K). Okazało się, że 49 matek miało wyższe niż oczekiwano stężenie sodu i wysoki stosunek Na/K. Matki te uzyskały również istotnie wyższe wyniki w skali depresji i lęku poporodowego. Żadna z matek nie leczyła się psychicznie, ani nie przyjmowała leków psychotropowych.

Noworodki matek z wysokim stężeniem Na i wysokim stosunkiem Na/K były istotnie częściej pierwszymi dziećmi w rodzinie. Zatem kolejność urodzenia może być czynnikiem ryzyka związanym z wysokim stężeniem Na w mleku matki.

Stan zdrowia psychicznego matki a karmienie macierzyństwo

Poporodowe choroby psychiczne, w tym depresja poporodowa mają wpływ na dobrostan kobiety, dziecka, całej rodziny. Z powodu choroby matki mogą być zagrożone ważne czynności związane z opieką nad niemowlęciem (karmienie, szczepienia, itd.). Choroba matki wpływa też na budowanie więzi, rozwój dziecka oraz zaburza proces karmienia piersią. 

Depresja a skład mleka

Przeprowadzone badanie potwierdziło, że depresja poporodowa ma niekorzystny wpływ na zawartość mleka matki, a lęk jako stan może być kolejną chorobą psychiczną związaną z wysokim poziomem sodu (Na) w mleku matki.

Jednak przy karmieniu piersią stosunek Na/K zmniejszy się począwszy od 3 dnia po porodzie i będzie malał aż do 6 miesiąca przy kontynuacji karmienia piersią.

Na poziom sodu nie wpływa dieta matki, metoda pozyskiwania mleka (ręczna, elektryczna), pobieranie mleka przed karmieniem, po karmieniu.

Badanie wskazuje, że około ⅓ noworodków może być karmiona mlekiem z wysoką zawartością sodu, ponieważ u takiej części matek występuje depresja poporodowa, wysoki poziom lęku. 

Przenikanie sodu z osocza do mleka

Potencjalną przyczyną może być zbyt rzadkie karmienie noworodka, a tym samym niewystarczające opróżnianie piersi z mleka. Powoduje to zwiększone przenikanie sodu z osocza do mleka. Hipoteza ta wymaga jednak jeszcze sprawdzenia w dalszych badaniach uwzględniających czas spędzony przez dziecko przy piersi.

Badanie to jest pierwszym, w którym oceniano związek wysokiego poziomu Na w mleku matki, który jest wskaźnikiem niepowodzenia laktacji, z lękiem poporodowym i depresją matek dzieci bez hipertonicznego odwodnienia. Konieczne są dalsze badania w celu ustalenia, czy poziom sodu w mleku matki poprawia się po psychiatrycznym leczeniu depresji i lęku poporodowego. 

Wdrożenie pomiarów sodu (Na) w mleku matki do praktyki klinicznej mogłoby być narzędziem przesiewowego wykrywania niekorzystnych skutków depresji poporodowej i lęku na karmienie noworodków. Pozwoliłoby to na wczesne wykrywanie depresji i lęków poporodowych u matek.

Źródła:

  1. “The clinical usefulness of breast milk sodium in the assessment of lactogenesis”, J.A. Morton, Pediatrics, 1994 May;93(5):802-6, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8165082/
  2. “Taste of Milk from Inflamed Breasts of Breastfeeding Mothers with Mastitis Evaluated Using a Taste Sensor”, Breastfeed Med. 2014 Mar 1; 9(2): 92–97, doi: 10.1089/bfm.2013.0084,
  3. “Breast milk sodium”, W W Koo and J M Gupta, Arch Dis Child. 1982 Jul; 57(7): 500–502, doi: 10.1136/adc.57.7.500, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
  4. “Do mothers with high sodium levels in their breast milk have high depression and anxiety scores?”, Burcu Serim Demirgoren, Aylin Ozbek, Murat Ormen, Canem Kavurma, Esra Ozer, and Adem Aydın, J Int Med Res. 2017 Apr; 45(2): 843–848, Published online 2017 Mar 29. doi: 10.1177/0300060517700013.
  5. “Do mothers with high sodium levels in their breast milk have high depression and anxiety scores?”, J Int Med Res. 2017 Apr; 45(2): 843–848. Published online 2017 Mar 29. doi: 10.1177/0300060517700013.
  6. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum Fundacji Mlekiem Mamy.

Fundatorka i Prezeska Fundacji “Mlekiem Mamy”, doula zrzeszona w Stowarzyszeniu “Doula w Polsce”, Promotorka Karmienia Piersią Centrum Nauki o Laktacji (CNoL), doradczyni Akademii Noszenia Dzieci. Na co dzień – żona, mama, społeczniczka, którą można spotkać i otrzymać bezpośrednie wsparcie w Warszawie – Wesołej. Kontakt: fundacja@mlekiemmamy.org Telefon: 536 292 700