Rola położnej w laktacji

W 2011 roku w  kwietniu na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia został wprowadzony w życie Standard opieki okołoporodowej, który określa standardy postępowania i procedury medyczne obowiązujące w opiece nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu i opieki nad noworodkiem. Istotnym elementem wpływającym na stan zdrowia dziecka jest sposób jego żywienia. Powstało wiele dokumentów promujących karmienie piersią, jako niezbędny sposób żywienia w zapewnieniu prawidłowego rozwoju. Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization –WHO): podkreśla, iż sposobem na zapewnienie idealnego odżywiania dla zdrowego wzrostu i rozwoju niemowląt jest wyłączne karmienie piersią przez 6 miesięcy życia oraz kontynuowanie karmienia piersią w okresie wprowadzania żywności uzupełniającej w późniejszym okresie.

Rola położnej

Rola położnej promującej karmienie piersią jest kluczowym elementem w opiece nad matką i noworodkiem. Określa to punkt 8. Rozdziału XII Standardu opieki okołoporodowej[1]:

„8. W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania poprzez:

  1. Dostarczenie matce wyczerpujących informacji na temat korzyści i metod karmienia piersią;
  2. Przeprowadzenie instruktażu matki w zakresie prawidłowego karmienia piersią, uwzględniając informację, że we wczesnym okresie karmienia piersią należy podejmować próby przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dobę na różne okresy czasu, a jeżeli noworodek się nie budzi, należy go obudzić do karmienia po 4 godzinach, licząc od ostatniego karmienia;
  3. Zachęcanie matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak głodu (czuwanie i zwiększona aktywność, poruszanie ustami, odruch szukania);
  4. Dokonywanie w okresie pierwszych dni po urodzeniu, podczas karmienia bieżących obserwacji cech dobrego przystawienia i pozycji przy piersi oraz objawów skutecznego i nieskutecznego karmienia, których wyniki są udokumentowane w dokumentacji medycznej;
  5. Niepodawanie noworodkom karmionym piersią do picia wody, roztworu glukozy lub niedokarmianie ich sztucznym mlekiem początkowym, jeśli nie wynika to ze wskazań medycznych;
  6. Niestosowanie w okresie stabilizowania się laktacji (pierwsze 4 tygodnie) smoczków w celu uspokajania noworodka.

Wyżej wymienione zalecenia powinny być prowadzone przez położne pracujące w oddziale położniczym rooming-in, a także w domowej opiece poporodowej przez położne środowiskowe.

Statystyki, pokazują iż kobiety nie posiadają pełnej wiedzy i często z braku motywacji zaprzestają karmienia piersią przy pierwszym kryzysie laktacyjnym, który jak wiadomo może się zdarzyć kilkakrotnie. Najważniejsze jest, by przekazać istotne informacje, które ułatwią i przygotują karmiącą mamę do zainicjowania i kontynuacji karmienia piersią.

Problemy w laktacji

Problemy w laktacji w większości przypadków wynikają z braku wiedzy kobiet odnośnie zasad utrzymania laktacji. Rolą położnej jest podniesienie poziomu wiedzy kobiet w zakresie karmienia piersią jak i pielęgnacji piersi i profilaktyki chorób.

Do najczęstszych problemów wikłających okres laktacji należą:

  • Nawał mleczny – fizjologiczny okres, w którym pod wpływem wysokiego stężenia prolaktyny i innych hormonów wyzwalających laktację, gwałtownie zwiększa się ilość pokarmu. Zazwyczaj pojawia się między 2. a 6. dobą po porodzie.
  • Bolesność brodawek – najczęstszy problem w czasie karmienia piersią. Ustalenie przyczyny bólu i zastosowanie odpowiedniej terapii jest kluczowym elementem w zapewnieniu prawidłowego przebiegu laktacji.
  • Obrzęk piersi – stan patologiczny gruczołu piersiowego charakteryzujący się bolesnym obrzmieniem piersi, wypływ pokarmu jest osłabiony.
  • Zastój pokarmu – stan patologiczny gruczołu piersiowego charakteryzujący się bolesnym obrzmieniem piersi i zaburzeniami wypływu pokarmu (wypływ jest zablokowany). Dotyczy zazwyczaj obu piersi, występuje w 2. – 10. dobie po porodzie, występuje obustronnie.
  • Zapalenie piersi – jest konsekwencją braku postępowania w zastoju i obrzęku piersi. Może wystąpić na każdym etapie laktacji, najczęściej jednak między 2. a 6. tygodniem po porodzie. Szczyt zachorowań przypada na okres 2. – 3. tygodni po porodzie.
  • Ropień piersi – wyodrębniony zbiornik treści ropnej powstający w wyniku zejścia procesu zapalnego leczonego z opóźnieniem i/lub niewłaściwie.
  • Zatkanie ujścia przewodu mlecznego lub wyprowadzającego – zaczerwienienie fragmentu piersi i bolesność odczuwana podczas wypływu pokarmu.

Wyżej wymienione stany zostaną przedstawione w formie opisu wraz ze studium przypadku w odrębnych artykułach.

Magdalena Słoma, CDL, Białystok

Źródła:

  1. Rozporządzenie Ministra z dnia 20 września 2012 w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz.U., Nr 187 z dn. 7.10.2010 poz. 1259, 2012).
  2. „Warto Karmić piersią – I co dalej?”, Magdalena Nehring-Gugulska.
  3. „Karmienie piersią w teorii i praktyce” pod red. M. Nehring- Gugulskiej M. i wsp. 
  4. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum prywatnego.

Fundacja "Mlekiem Mamy" wspiera w karmieniu naturalnym. Jeżeli karmienie piersią okazuje się niemożliwe, pokazujemy, że można karmić piersią inaczej (KPI), tj. odciągniętym mlekiem i podawać je w inny sposób. Edukujemy w zakresie tzw. świadomego rodzicielstwa i zdrowego stylu życia już od pierwszych chwil dziecka. Prowadzimy również działalność odpłatną w zakresie wsparcia okołoporodowego.