Karmienie piersią według prawa islamskiego

islam

Karmienie piersią według prawa islamskiego (zasady szariatu) ma kulturowo bardzo duże znaczenie, bowiem jest prawem dziecka opisanym w Koranie (źródło islamskiego prawa i moralności). Według Koranu Allah uznał, że mleko matki jest najzdrowszym źródłem pożywienia dla niemowląt – jest świeże, przygotowywane codziennie w oparciu o potrzeby żywieniowe niemowlęcia w przeciwieństwie do innych mlek i mieszanek mlecznych.

Karmienie według prawa

Według prawa islamskiego zasady dotyczące karmienia piersią są elastyczne i dają rodzicom prawo wyboru. Od matek karmiących piersią  oczekuje się by karmiły przynajmniej dwa lata. Jeśli rodzice z różnych powodów podejmą wspólną decyzję o zakończeniu laktacji, wówczas matka może odstawić dziecko od piersi wcześniej. W niektórych kulturach arabskich mile widziane jest dłuższe karmienie piersią (do 7 roku życia), zatem czas i sposób odstawienia może być różny w różnych społecznościach. Poza tym karmienie piersią ma znaczenie nie tylko religijne, ale i moralne, jest ważne dla zdrowego wzrostu i rozwoju dziecka oraz więzi między matką a karmionym dzieckiem.

Karmienie piersią a obowiązki ojca

Jednym z obowiązków ojca jest pomoc matce dziecka w karmieniu piersią, zapewniając jej jedzenie i ubranie. Powinien dać jej wsparcie moralne i aktywnie zachęcać ją do karmienia. Karmiąca matka ma też prawo do otrzymania odszkodowania od ojca za opiekę nad dzieckiem, a jeśli nie ma mleka wówczas ojciec musi zapewnić alternatywne źródło i wypłacić matce odszkodowanie. Ale jeżeli ojciec ma możliwość zatrudnienia płatnej / bezpłatnej mamki dla dziecka wtedy  matka traci prawo do wynagrodzenia za karmienie, nawet jeśli chce karmić piersią. Jednak prawo matki do opieki nad dzieckiem bez otrzymania odszkodowania jest ważniejsze niż prawo ojca do zatrudnienia mamki. Co ciekawe, karmienie dziecka przez inną kobietę zazwyczaj nie wpływa na relacje między małżonkami.

W przypadku rozwodu ojciec ma obowiązek ponosić koszty utrzymania matki i dziecka do 2 roku życia, jeśli matka nadal je karmi piersią.

Jeśli ojciec umrze lub nie mieszka w domu, wówczas jego obowiązek przejmuje spadkobierca (zazwyczaj dziadek ze strony ojca), który musi zadbać o to, aby matka mogła kontynuować karmienie piersią swojego dziecka. 

Mleczne rodzeństwo według prawa islamskiego

Religia islamska uczy, że jedzeniem trzeba się dzielić. Jednak islam nie pozwala na dowolne dzielenie się mlekiem kobiecym. Bowiem w islamie istnieje pojęcie “mleczne rodzeństwo”. Jeżeli dziecko pije mleko obcej kobiety/ssie pierś 5 i więcej razy w oddzielnych sesjach, to zostaje mlecznym bratem lub siostrą dziecka mamki/dawczyni. Oznacza to, że nie mogą oni wziąć ślubu, a ich stosunek płciowy uznaje się za kazirodczy. Dlatego w niektórych krajach arabskich dziecko może być karmione przez mamkę tylko wtedy, gdy mleko matki nie jest dostępne. Kobieta staje się matką dziecka poprzez karmienie piersią. Obowiązkiem mamki jest zapisywanie imion dzieci, które karmiła, aby w przyszłości uniknąć nielegalnego małżeństwa między nimi.

Aby mleko nie “tworzyło relacji” powinno być podawane dziecku zmieszane z innymi produktami spożywczymi lub płynami, gotowane na ogniu. Mleko traci też właściwości mlecznego powinowactwa, jeśli podawane jest dziecku w formie przetworzonej (np. ser, maślanka). Natomiast jeśli dziecko karmi kilka mamek wówczas więzy mleczne rozciągają się na każdą z nich i ich rodziny. Uczeni wywodzący się ze szkoły Abu Hanify uważają, że więzy mleczne pochodzą tylko od tej kobiety, której mleko przeważa i od kobiety której tożsamość i liczba sesji karmienia są znane. Dziecko musi pierś ssać. Dzięki takiemu przekonaniu nie ma przeciwwskazań do tworzenia w krajach islamskich banków mleka kobiecego.

W przypadku adopcji muzułmanki starają się karmić piersią adoptowane dzieci, ponieważ według prawa stają się w ten sposób krewnymi. Między nimi powstają więzy mleczne, podobnie jak w przypadku niemowlęcia i wszystkich krewnych mlecznej mamy. Muzułmanka, która nosi zasłonę głowy i piersi (hidżab) karmiąc piersią adoptowanego syna staje się jego mleczną mamą. Dlatego po osiągnięciu przez niego dojrzałości płciowej nie musi się przed nim zakrywać. 

Ciąża, karmienie piersią a ramadan 

W czasie ramadanu, 9. miesiącu w kalendarzu islamskim, muzułmanie poszczą od świtu do zmierzchu, solidaryzując się w ten sposób z głodującymi na świecie. W okresie letnim ramadan trwa najdłużej i wówczas trudniej jest wytrzymać bez jedzenia i picia. 

Osoby chore, małe dzieci oraz kobiety miesiączkujące, w ciąży i matki karmiące są zwolnione z postu, jednak kobiety muszą ten post odrobić w innym terminie. Niektóre matki podejmują się poszczenia o ile nie jest to dla nich trudne. Muszą pamiętać, aby się nawadniać i jeść obfite posiłki o wyznaczonych porach (po zachodzie słońca i przed świtem) oraz odpoczywać w ciągu dnia. Kobiety poszczące mogą produkować mniej mleka lub mieć wolniejszy wypływ, co jest ryzykowne szczególnie w okresie wyłącznego karmienia piersią (0-6 miesiąc życia dziecka).

Inne kobiety przenoszą post na czas po zakończeniu karmienia. Matki mogą również nie przenosić postu, tylko wypłacić rekompensatę, karmiąc biednych ludzi posiłkiem za liczbę pominiętych postów.

Zaleca się, aby ciężarne kobiety nie pościły podczas ramadanu, ponieważ istnieje ryzyko odwodnienia, nudności, zawrotów głowy, przedwczesnego porodu. Lekarze odradzają poszczenia kobietom, które są w ciąży powikłanej.  

W przypadku zaobserwowania niepokojących objawów u siebie (np. odwodnienie), płodu (np. brak ruchów) lub w laktacji (brak wypływu mleka) należy niezwłocznie przerwać post. Kobieta musi nawodnić się, dostarczyć organizmowi kalorii i skonsultować się z lekarzem.

Galaktogogi w praktyce muzułmańskich matek

W wyniku postu w czasie ramadanu u niektórych kobiet występują spadki ilości mleka. Muzułmańskie matki wspomagają swoją laktację jedząc specjalne pożywienie. Za galaktogogi w kulturach islamskich uznaje się: czarnuszkę, daktyle, sproszkowane nasiona kozieradki zmieszane z orzechami smażonymi na maśle i cukrze.

Karmienie publiczne

W kulturach muzułmańskich są różne obyczaje i normy w zakresie zakrywania twarzy, głowy i ciała. W niektórych krajach kobiety rygorystycznie przestrzegają prawa islamskiego i noszą długie szaty, które je ukrywają. Widoczne są tylko oczy, dłonie i stopy. W karmieniu piersią duże znaczenie ma zadbanie o prywatność i skromność matki karmiącej. Dlatego muzułmańskie matki martwi karmienie w obecności innych osób, nie czują się komfortowo w towarzystwie mężczyzn. W takiej sytuacji karmienie butelką może im się wydawać łatwiejsze.

W przestrzeni publicznej starają się przykrywać nagie piersi ubraniami, kocykami, chustami, o ile dziecko akceptuje przykrywanie. Wśród innych muzułmańskich kobiet matki czują się swobodnie, ponieważ karmienie piersią jest uważane za element macierzyństwa. Wyjątkiem są kraje, gdzie trwają przedłużające się konflikty zbrojne. Tam zachęca się kobiety do karmienia sztucznego, aby nie wzmacniać więzi pomiędzy matką a dzieckiem. Dzieci słabiej związane z mamą łatwiej jest szkolić na żołnierzy i przygotowywać do walki.

Źródła:

  1. “Breast feeding as seen by Islam”, PubMed.
  2. “Lactation in Islam”, Popul Sci 1982;(3):7-9, PubMed
  3. “Islamic and Cultural Practices in Breastfeeding”, Shaheda Yashmin, LLL.   
  4. “Informacje o ramadanie”, Najwyższe Kolegium Muzułmańskie.
  5. “Advice for pregnant and breastfeeding women before fasting in Ramadan”, hamad.qa
  6. “What Are the Islamic Views on Breastfeeding?”, https://www.learnreligions.com/
  7. Dar Al-Ifta Al-Missriyyah, Nursing, “A mother breastfeeding a child other than her own, how to prevent lineage confusion?”, https://www.dar-alifta.org/ 
  8. “Kobiety świata – wielokulturowość w opiece okołoporodowej”, Agnieszka Kosowicz, Marta Piegat – Kaczmarczyk, Jestem mamą w Polsce, Fundacja Rodzić po Ludzku. 
  9. Obrazek wyróżniający: canva.com

Fundatorka i Prezeska Fundacji “Mlekiem Mamy”, doula zrzeszona w Stowarzyszeniu “Doula w Polsce”, Promotorka Karmienia Piersią Centrum Nauki o Laktacji (CNoL), doradczyni Akademii Noszenia Dzieci. Na co dzień – żona, mama, społeczniczka, którą można spotkać i otrzymać bezpośrednie wsparcie w Warszawie – Wesołej. Kontakt: fundacja@mlekiemmamy.org Telefon: 536 292 700