Alternatywne metody karmienia – strzykawka

KARMIENIE
Co to jest strzykawka?

Strzykawka to instrument medyczny z pojemnikiem z podziałką i tłokiem, służący do wykonywania zastrzyków lub do pobierania płynów ustrojowych (np. krwi). Obecnie standardowo używane są strzykawki jednorazowego użytku, wykonane z plastiku – polipropylenu. Są produktem nietoksycznym, niepirogennym (nie podwyższają temperatury) i sterylnym. W sprzedaży aptecznej są dostępne strzykawki o wielorakim przeznaczeniu i różnej pojemności, np. 0.5, 1, 2, 3, 5, 10, 20, 50, 60, 100, 140, 160 ml. Strzykawka jest również używana do podawania niemowlętom / dzieciom leków lub pokarmu (mleko kobiece, mleko modyfikowane).

Dla kogo (w jakich przypadkach)

Karmienie strzykawką to sposób podawany pokarm noworodkom, które ze względu na stan zdrowia nie mogą ssać piersi lub nie mają siły albo umiejętności, aby ją ssać.

  • Karmienie z drenem “po palcu”

jako uzupełniający sposób wspomagający rehabilitację dziecka z zaburzeniami pracy języka lub ze słabym napięciem warg. Podawanie dziecku pokarmu łączy się wówczas z ćwiczeniem ssania. Można w ten sposób karmić dziecko nieaktywne, śpiące oraz z rozszczepem podniebienia albo gdy jest rozdzielone z matką (lepszą metodą podawania mleka będzie tu kubeczek). Metoda jest wykorzystywana w pierwszych tygodniach po porodzie, nie powinna być stosowana dłużej niż 3 dni. Istnieje prawdopodobieństwo zaburzenia karmienia naturalnego bezpośrednio z piersi w przypadku nadużywania lub używania jej niewłaściwie. Jeżeli dziecko potrafi przystawić się do piersi i ssać ją, wówczas należy stosować dokarmianie z drenem przy piersi, a nie “po palcu”.

Niekiedy mamy karmią w ten sposób dzieci wtedy, kiedy mają poranione brodawki – do czasu ich wygojenia. Jednak karmienie “po palcu” może utrwalić niewłaściwy wzorzec ssania, tym bardziej, że poranione brodawki są zazwyczaj efektem złego przystawienia do piersi. Dlatego lepiej by było, aby metodę tę stosowały tylko położne (robią to już coraz rzadziej).

Metoda ta przyda się też w przypadku, gdy niemowlę nie chce zassać piersi. Należy wówczas podać trochę mleka “po palcu” i ponownie podjąć próbę przystawienia do piersi – próbując nawet kilka razy.

  • Karmienie przy pomocy strzykawki z drenem przy piersi

poleca się, gdy dokarmianie ma trwać długo i będzie konieczne podawanie większej ilości pokarmu. W takim jednak przypadku opcją korzystniejszą i wygodniejszą do stosowania jest SNS. Metoda do zastosowania dla dzieci, które potrafią prawidłowo uchwycić pierś, np. w przypadku relaktacji, adopcji, u wcześniaków, w rzeczywistym (nieodwracalnym) niedoborze pokarmu.

Jak używać

Przy pomocy strzykawki można podawać niemowlętom pokarm matki lub mleko modyfikowane w dwojaki sposób:

  • Strzykawką bezpośrednio do ust dziecka

Ten sposób częściej jest stosowany do podawania dzieciom leków w postaci płynnej niż pokarmu. Czasami niektórzy rodzice karmią w ten sposób, jednak metoda ta ma negatywny wpływ na kształtowanie prawidłowych odruchów ssania oraz istnieje ryzyko, że opiekun poda dziecku jednorazowo zbyt dużą porcję płynu, co zagraża zakrztuszeniem.

  • Strzykawką z drenem – “po palcu” lub przy piersi

Strzykawką z drenem “po palcu” – wystarczy palec, strzykawka (albo butelka z otworem na dren) i dren (cewnik). Ta metoda również pozwala na karmienie większymi ilościami, a nie tylko doraźnie, przez dłuższy czas. Generalnie jednak nie służy ona do karmienia dzieci, tylko do ćwiczenia ssania. Przed podaniem starannie umytego palca należy pobudzić dziecko do szerokiego otwarcia buzi i wysunięcia języka, dotykając jego ust lub pod noskiem. Trzeba umożliwić dziecku chwilowe ssanie „na sucho”, a dopiero potem wsunąć w kącik buzi dren i powoli popuszczać mleko z napełnionej strzykawki. Palec musi sięgać dość głęboko, aż do granicy podniebienia twardego i miękkiego, nie może uciskać podniebienia górnego. Płytkie podawanie palca zaburza naturalne ssanie u dziecka. Dziecko powinno być w pozycji półsiedzącej, komfortowej dla niego z podtrzymaną głowa i szyją. Przejście na ssanie piersi u dzieci, które odmawiają piersi może trwać kilka dni, tydzień lub trochę dłużej.

Polecamy filmy z zasobów Youtube, które pokazują, jak karmić dziecko przy pomocy strzykawki:

Strzykawką z drenem przy piersi podaje się dziecku pokarm w sposób podobny do karmienia przy pomocy systemu wspomagającego karmienie – SNS, który został szczegółowo opisany w artykule “Alternatywne metody karmienia – SNS”.

Czystość i konserwacja

Trudno jest utrzymać higienę strzykawki i drenów. Jak sama nazwa wskazuje, strzykawka jest przedmiotem jednorazowego użytku zatem nie powinna być stosowana wielokrotnie.

Zalety i wady
  • strzykawka z drenem “po palcu”:

Zalety: metoda niezbyt trudna, można dozować ilość podawanego pokarmu, koordynując to z ruchami ssącymi, pomaga w nauce właściwego ssania oraz synchronizacji ssania i połykania.

Wady: dreny nie są ogólnodostępne, istnieje ryzyko niewłaściwego podania pokarmu (za dużo, za szybko). Brak precyzji w tym wypadku wywołuje wtórne zaburzenia funkcji ssania, utrwala nawyk nieprawidłowego otwierania buzi, powoduje nieumiejętność chwytania piersi, zbyt płytkie ssanie, jak również awersję do piersi i przyzwyczajenie się dziecka do pobierania pokarmu w ten sposób. Dlatego też metodę tę powinni stosować wyłącznie doradcy/konsultanci laktacyjni, rehabilitanci w określonych sytuacjach medycznych.

  • strzykawka z drenem przy piersi:

Zalety: zachęca dziecko do ssania piersi, a tym samym do jej stymulacji, zwiększa kontakt matki z dzieckiem, eliminuje ryzyko odrzucenia piersi z powodu przyzwyczajenia się do innej metody. Jednak stosując tę metodę dość długo starsze niemowlę również może odmówić ssania piersi bez drenu. Nie wyklucza się wykorzystywania jej do końca laktacji, lecz karmienie przy użyciu SNS jest zdecydowanie łatwiejsze.

Wady: niewygodna w podaży mleka, bardziej skomplikowana w użytkowaniu niż profesjonalny SNS, nie każda matka chce karmić w ten sposób, brak zastosowania przy dziecku nieaktywnym lub z zaburzeniami odruchu ssania.

Źródła:

  1. “Karmienie piersią  w teorii i praktyce” pod red. Magdaleny Nehring – Gugulskiej, Moniki Żukowskiej – Rubik, Agnieszki Pietkiewicz.
  2. “Warto karmić piersią. I co dalej?”, Magdalena Nehring – Gugulska.
  3. “Metody dokarmiania dzieci karmionych piersią”, dr n. med. Anna Oslislo, Magdalena Nehring – Gugulska, Monika Żukowska – Rubik, Standardy Medyczne, Pediatria www.kobiety.med.pl
  4. Filmy instruktażowe z bazy YouTube: www.youtube.com
  5. “Finger ang cup feeding”, International Breastfeeding Centre (IBC), www.nbci.ca
  6. Obrazek wyróżniający: Joanna Barańska