Rozszczep wargi i podniebienia

PROBLEMY DZIECKA

Rozszczep wargi i/ lub podniebienia należy do wad wrodzonych. Do nieprawidłowości tej dochodzi ok. 5-6 tygodnia ciąży, a w badaniu USG widoczna jest ok. 16 tygodnia ciąży. Przyczyną powstania rozszczepu jest wpływ szkodliwych czynników środowiskowych, jak i genetycznych (możliwe jest jej dziedziczenie), które prowadzą do powstania nieprawidłowości w formowaniu się i łączeniu prawej i lewej strony twarzy, a w szczególności podniebienia i ust.

Podział rozszczepów

Istnieje wiele podziałów rozszczepu, ale najogólniej można go podzielić następująco:

  • rozszczep podniebienia pierwotnego ( warga i/lub wyrostek zębodołowy);
  • rozszczep podniebienia wtórnego (podniebienie twarde i/lub miękkie);
  • rozszczep podniebienia pierwotnego i wtórnego (rozszczep całkowity wargi górnej, dziąsła, podniebienia twardego i miękkiego).

Dodatkowo możemy mieć do czynienia z rozszczepem jedno – lub obustronnym.

Wybór sposobu karmienia

Rozszczep w istotny sposób wpływa na sposób i możliwości karmienia niemowlęcia. Zanim jednak wybierze się najlepszy dla maleństwa sposób, konieczna jest konsultacja zespołu specjalistów (chirurg, laryngolog, logopeda, pediatra, i in.) Rodzice muszą zostać poinstruowani w jaki sposób karmić niemowlę. Odbywać się to może butelką, piersią, kubkiem do pojenia, łyżeczką lub sondą i zależne jest to od rodzaju i rozległości rozszczepu. Zanim dojdzie do zabiegu operacyjnego na rozwój i kształt rozszczepu istotnie wpływa wybór sposobu karmienia, dlatego jest to takie ważne.

U wielu dzieci możliwe jest karmienie piersią, ale tylko po konsultacji z lekarzem. Będzie to najlepszy sposób karmienia, ponieważ stanie się jednocześnie doskonałym treningiem połykania, oddychania oraz wzmocni mięśnie jamy ustnej. Najczęściej spotykanym problemem podczas tego sposobu karmienia jest niemożność wytworzenia przez dziecko odpowiednio silnego podciśnienia i utrzymania go w jamie ustnej, co konieczne jest do efektywnego ssania. Przy karmieniu należy uważać, aby nie utrudnić maluszkowi oddychania przez zbyt głębokie włożenie piersi do ust dziecka, co może doprowadzić do wypełnienia jamy ustnej i nosowej. Kolejnym ryzykiem jest spływanie pokarmu nie tylko do przełyku, co może „wywołać” zachłystowe zapalenie płuc. Dodatkowo pamiętać należy o wysokim ułożeniu niemowlęcia podczas karmienia oraz odpowiednim odbijaniu w trakcie oraz po posiłku.

Jeśli niemowlę karmione jest butelką warto wybierać takie, których smoczek jest szeroki, co umożliwi domknięcie jamy ustnej i wytworzenie odpowiedniego podciśnienia i zwiększenia efektywności ssania.

Zabieg chirurgiczny a karmienie

Przed wykonaniem zabiegu chirurgicznego warto wprowadzić u dziecka alternatywny sposób karmienia, np. picie z kubeczka do pojenia, czy jedzenie łyżeczką, ponieważ po zabiegu niewskazane jest karmienie piersią oraz butelką, by możliwe było prawidłowe zrośnięcie się operowanych tkanek i nie doszło do powstania przetoki.

Zabieg chirurgiczny wykonuje się jak najwcześniej, ponieważ oprócz trudności z połykaniem, oddychaniem i podażą pokarmu, może dochodzić do okresowego, a wraz z upływem czasu, do trwałego pogorszenia słuchu z uwagi na zaleganie płynu w uchu środkowym i częste, nawracające infekcje ucha.

Po zabiegu chirurgicznym dziecko powinno pozostać pod opieką logopedy, który przeprowadzi rehabilitację oddechową, poprawi funkcję ssania, połykania oraz żucia, a w późniejszym wieku, jeśli będzie to konieczne, mowę.

Warto udać się z dzieckiem również na kontrolę do stomatologa i ortodonty, ponieważ rozszczep często wpływa na powstawanie wad zgryzu, które niejednokrotnie wymagają interwencji stomatologicznej i/lub ortodontycznej.

Mgr Iwona Marcinkowska – fizjoterapeuta, Terapeuta metody NDT-Bobath Basic, NDT-Bobath Baby, PNF, Kinesjotapingu, masażu Shantala, Ruchu rozwijającego Weroniki Scherborne, hipoteriapii, Wrocław.

Źródła:

    1. “Nowe koncepcje i metody w leczeniu rozszczepów wargi i podniebienia”, K. Kubus, Polski Przegląd Chirurgiczny 1992; 64; 453-462.
    2. “Rozszczep wargi i podniebienia”, A. Strzałkowska, T. Sikora, OrthoSmile; Praktyka ortodontyczna.
    3. ” Rozszczep wargi i podniebienia”, Z. Dutkiewicz, Chirurgia głowy i szyi; [red.]Krysa L.; PZWL 1996.
    4. “Rozszczep wargi i podniebienia”, B. Piekarczyk, E.Młynarska-Zduniak, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.
    5. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum prywatnego.