Badanie noworodka

ROZWÓJ DZIECKA

Wszystkie noworodki mają wykonywane następujące pomiary: urodzeniową masę ciała, długość ciała, wymiar ciemieniowo-piętowy, obwód główki i klatki piersiowej. Na podstawie parametrów rozwoju fizycznego i wieku płodowego wszystkie noworodki mogą być zakwalifikowane do kilku grup: noworodki z masą ciała odpowiednią do wieku płodowego, zbyt małą masą ciała do wieku płodowego i zbyt dużą masą ciała do wieku płodowego. Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym przebiegiem okresu noworodkowego, co powoduje potrzebę zaplanowania właściwego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego oraz warunków pielęgnowania.

Badanie noworodka wymaga cierpliwości, delikatności i elastyczności proceduralnej, jeżeli więc dziecko jest spokojne, na początku badania należy zbadać palpacyjnie jamę brzuszną i osłuchać serce, zanim będzie się przeprowadzać inne manipulacje. Należy pamiętać, że nawet zdrowy donoszony noworodek źle toleruje nadmierne dotykanie, a jeszcze bardziej jest to odczuwalne przy badaniu noworodka chorego czy bardzo niedojrzałego. Podstawową zasadą badanie noworodka jest wstępna obserwacja ułożenia ciała, toru oddychania, zabarwienia skóry, zanim nastąpi dotykanie, badanie palpacyjnie czy osłuchiwanie.

Proporcje ciała

Proporcje ciała noworodka różnią się znacznie od proporcji ciała niemowląt i dzieci starszych, głowa jest większa, twarz okrąglejsza, żuchwa mniejsza niż u dzieci starszych. Klatka piersiowa ma kształt okrągły, brzuch jest wysklepiony powyżej poziomu klatki piersiowej, kończyny krótkie. Środek wysokości ciała noworodka znajduje się w pobliżu pępka.

Układ oddechowy i serce

Podstawową potrzeba noworodka jest oddychanie, zapewniające efektywną wymianę gazową. Noworodek oddycha z częstością 30-40 oddechów na minutę z częstymi niewielkimi odchyleniami od tych wartości.

Czynność serca noworodka wynosi 120-160 uderzeń na minutę. Serce noworodka jest duże w stosunku do wymiarów klatki piersiowej. Przystosowanie się układu krążenia noworodka po urodzeniu i zmiany w hemodynamice wiążą się często z obecnością szmerów w pierwszych dobach życia.

Mięśnie

Przewaga mięśni zginaczy nad prostownikami powoduje, że noworodek przyjmuje pozycje zgięciową. Niekiedy wewnątrzmaciczne ułożenie i ciśnienie działające na rozwijający się płód może być przyczyną wad ułożeniowych.

Głowa

Czaszka może mieć zmieniony kształt jeśli występuje przedgłowie, kości ciemieniowe czaszki mają skłonność do nasuwania się na kości potyliczne i czołowe. Ciemię przednie ma zróżnicowaną wielkość, średnio 2-3 cm.

Oczy są trudne do badania ze względu na obrzęk powiek w pierwszych dobach życia, ale mogą otwierać się spontanicznie przy uniesieniu dziecka. Odruchy źrenic pojawiają się po 28. tyg. ciąży.

Badanie neurologiczne

Badanie neurologiczne stanowi ważną składową oceny noworodka i traktowane jest jako kompleksowe z badaniem fizykalnym. Oprócz zwykłych zachowań i odruchów donoszonego noworodka cechuje zdolność do interakcji z otoczeniem. Fakt ten, poprzednio mało doceniany, wskazuje na złożoność organizacji układu nerwowego. Rodzaj i jakość zachowań obserwowanych u noworodków w znacznym stopniu zależy od stanu behawioralnego i poziomu odczuwania dziecka.

Niektóre zachowania noworodków, będące odpowiedzią na zmiany w otoczeniu zewnętrznym, nazywane są odruchami orientacyjnymi. Dziecko w odpowiedzi na nowy bodziec słuchowy, wzrokowy lub czuciowy przechodzi w stan gotowości. Ujawnia się on w postaci zahamowania ruchów spontanicznych, zwrócenia główki w kierunku działającego bodźca, zmiany częstości akcji serca.

Źródła:

  1. “Znaczenie właściwej pielęgnacji noworodka i niemowlęcia w aspekcie prawidłowego rozwoju psychomotorycznego”, praca dyplomowa, autor Małgorzata Penińska, promotor Monika Przestrzelska.
  2. “Opieka nad noworodkiem”, Agnieszka Bałanda.
  3. “Opieka pielęgniarska nad noworodkiem”, Włodzimierz Borkowski.
  4. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum prywatnego.