Karmienie naturalne a wirus HIV

CIĄŻA I PORÓD

Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami, kobieta w ciąży powinna mieć wykonane badanie w kierunku HIV dwa razy. Pierwsze – do 10 tygodnia ciąży, drugie – pomiędzy 33 a 37 tygodniem ciąży.

Badanie jest niezwykle ważne, ponieważ w razie pozytywnego wyniku, można sprawnie wdrożyć odpowiednie leczenie, zabezpieczyć i przygotować odpowiedni i bezpieczny poród, oraz przygotować profilaktykę farmaceutyczną u noworodka. Te wszystkie działania mają szansę zmniejszyć ryzyko zakażenia dziecka.

Co to jest HIV?

Wirus HIV czyli, z angielskiego, human immunodeficiency virus – ludzki wirus niedoboru odporności, który bardzo upośledza system odpornościowy człowieka – chory jest bardzo podatny na wszelkie infekcje. Jeżeli nie wdroży się odpowiedniego leczenia, wirus HIV może spowodować AIDS – przewlekłą chorobę – stan kompletnego uszkodzenia immunologicznego organizmu.  AIDS jest chorobą śmiertelną.

Przebieg ciąży i poród przy HIV

Przyszła mama, która jest nosicielką wirusa HIV, powinna prowadzić ciążę u ginekologa, oraz specjalisty chorób zakaźnych. Poród naturalny u nosicielki wirusa jest możliwy i teoretycznie bezpieczny, wyłącznie w przypadku niewykrywalnej wiremii – ryzyko zakażenia noworodka wynosi w takim przypadku ok. 1%. Szybkie wdrożenie leczenia antyretrowirusowego zmniejsza liczbę kopii wirusa w krwi matki a co za tym idzie zmniejsza ryzyko zarażenia dziecka. Ryzyko zarażenia dziecka przy braku leczenia i w momencie kiedy we krwi krąży duża ilość cząsteczek wirusa wynosi od 15% do 50%.

W większości przypadków, zaleca się rozwiązanie ciąży przez wykonanie cesarskiego cięcia, najlepiej na dwa tygodnie przed terminem porodu. Cesarkę zaleca się również w przypadku wystąpienia dodatkowo w drogach rodnych nadżerki lub opryszczki, ponieważ zwiększają one ryzyko zarażenia dziecka podczas porodu siłami natury, oraz kiedy czas od odejścia wód płodowych przekracza 4 godziny, wszelkie interwencje mechaniczne: przebicie pęcherza płodowego, stosowanie kleszczy, stosowanie próżnociągu, nacięcie krocza. W ciąży bliźniaczej bardziej narażone na odmatczyne zarażenie się wirusem jest pierwsze z bliźniąt.

Od razu po porodzie zaleca się obmywanie noworodka z mazi płodowej. Konieczne też będą badania dziecka pod kątem zakażenia. Kontakt skóra do skóry od razu po porodzie, może – z uwagi na powyższe – być niemożliwy.

Poza tym wydaje się, że  bliski kontakt fizyczny matki z dzieckiem i tak mógłby być psychicznie trudny, ze względu na to, że nie mogłaby przystawić dziecka do piersi, a noworodek “szuka” przecież piersi mamy.

Obecność wirusa a karmienie piersią

Po porodzie najistotniejszym czynnikiem zarażeniem się dziecka jest karmienie piersią (KP) czy też karmienie piersią inaczej (KPI). Tutaj forma karmienia naturalnego nie jest istotna, ponieważ wirus jest obecny w mleku matki.

Niestety karmienie piersią niesie za sobą dość wysokie ryzyko przeniesienia HIV na noworodka (wskaźnik kilkunastoprocentowy, w zależności od źródła informacji).  Dlatego też matki – nosicielki wirusa powinny podawać dziecku od urodzenia substytut mleka kobiecego (formułę).

Kobiety, które podjęły terapię antyretrowirusową, z niewykrywalnym poziomem wiremii, oraz decydujące się na karmienie piersią powinny karmić WYŁĄCZNIE piersią (lub KPI) – bez rozszerzenia diety i podawania formuły (wzrost ryzyka) oraz zakończyć karmienie dziecka po ukończeniu przez nie 6 miesiąca życia. Jeżeli karmienie piersią jest kontynuowane powyżej 6 miesiąca życia – ryzyko zarażenia dziecko wzrasta do 40%. [4]

Matki karmiące naturalnie powinny być pod stałą opieką lekarzy specjalistów i przechodzić rutynowe badania kontrolne, ponieważ w każdej chwili możliwy jest wzrost wiremii, a w raz z nią rośnie ryzyko zarażenia dziecka. Podczas laktacji należy zwracać szczególną uwagę na stan brodawek – nie mogą być uszkodzone/poranione.

Zarażenie wirusem HIV jest medycznym wskazaniem do karmienia sztucznego. Takie postępowanie jest zgodne z aktualnym stanowiskiem WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) dla krajów rozwiniętych, w tym Polski.

Informacje o substytutach mleka kobiecego i karmieniu nimi znajdziecie na stronie „Zmodyfikowane”.

Kasia W. – mama karmiąca piersią (inaczej)

Źródła:

  1. “Human Immunodeficiency Virus (HIV)”, www.cdc.gov/breastfeeding/
  2. “Zasady opieki nad osobami zakażonymi HIV – Zalecenia Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS 2016 r.”, www.ptnaids.pl 
  3. “Ciąża a zakażenie HIV”, prof. nadzw.dr hab. med. Magdalena Marczyńska, www.cd4.com.pl/
  4. “Global information and education on HIV and AIDS” , www.avert.org/
  5. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum Fundacji „Mlekiem Mamy”.